زنگ خطر پسماند در بوشهر؛ سایت‌های دفن نیازمند ساماندهی جدی

مدیریت پسماند در استان بوشهر دیگر نمی‌تواند به جمع‌آوری و دفن زباله محدود بماند؛ ضعف زیرساخت‌های موجود، وضعیت نامناسب برخی سایت‌های دفن و افزایش حجم تولید پسماند، ضرورت حرکت به سمت تفکیک از مبدأ، پردازش، بازیافت و دفع اصولی را بیش از گذشته نمایان کرده است.

افزایش جمعیت شهرها، توسعه فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری و تغییر الگوی مصرف، حجم و تنوع پسماند تولیدی در استان را افزایش داده است. در چنین شرایطی، مسئله اصلی تنها جمع‌آوری زباله نیست، بلکه سرنوشت پسماند پس از خروج از خانه‌ها، واحدهای تجاری و مراکز خدماتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

سایت‌های دفن، آخرین حلقه زنجیره مدیریت پسماند هستند؛ زنجیره‌ای که باید از کاهش تولید و تفکیک از مبدأ آغاز شود و با پردازش، بازیافت و در نهایت دفع اصولی ادامه یابد. در صورت نبود تفکیک و پردازش مناسب، مواد قابل بازیافت نیز همراه با پسماند عادی دفن می‌شوند و علاوه بر افزایش حجم دفن، هزینه‌های مدیریت پسماند را بالا می‌برند.

دفن غیراصولی نیز می‌تواند پیامدهایی مانند تولید شیرابه، انتشار بوی نامطبوع، آلودگی خاک و منابع آب و افزایش جانوران موذی را به دنبال داشته باشد؛ موضوعی که در استانی با محدودیت منابع آب و جایگاه ویژه در حوزه‌های گردشگری، صنعت و انرژی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

سایت‌های پسماند بوشهر نیازمند ساماندهی اساسی است

یک فعال حوزه محیط زیست استان بوشهر، وضعیت سایت‌های پسماند را از چالش‌های مهم محیط زیستی استان دانست و بر ضرورت اصلاح و ارتقای زیرساخت‌های این مراکز تأکید کرد.

مهدی بحرینی اظهار کرد: برخی سایت‌های پسماند استان نیازمند اصلاح، ساماندهی و ارتقای جدی زیرساخت‌ها هستند و نمی‌توان با جمع‌آوری زباله و انتقال آن به یک نقطه، مسئله پسماند را حل‌شده تلقی کرد.

وی افزود: نگاه به پسماند باید از یک موضوع صرفاً خدمات شهری به یک زنجیره مدیریت محیط زیستی و اقتصادی تغییر کند و در این مسیر، کاهش تولید پسماند، تفکیک از مبدأ، پردازش، بازیافت و دفع اصولی مورد توجه قرار گیرد.

این فعال محیط زیست با بیان اینکه روش‌های سنتی دفن پاسخگوی افزایش حجم پسماند نیست، گفت: استفاده از فناوری‌های جدید برای کاهش حجم پسماند، پردازش مواد و مدیریت شیرابه و گازهای ناشی از دفن ضروری است.

بحرینی همچنین بر ضرورت تسریع در ساماندهی سایت‌های پسماند توسط مدیریت استان و شهرداری‌ها تأکید کرد و افزود: برای هر سایت باید متناسب با شرایط جغرافیایی، جمعیتی و زیست‌محیطی منطقه، راهکار مناسب طراحی شود.

وی با اشاره به اهمیت تفکیک از مبدأ گفت: بخش قابل توجهی از موادی که امروز دفن می‌شوند، قابلیت بازیافت و بازگشت به چرخه اقتصادی را دارند و بی‌توجهی به این ظرفیت، هم هزینه‌های مدیریت پسماند را افزایش می‌دهد و هم منابع ارزشمند را از چرخه تولید خارج می‌کند.

مطالعات جامع پسماند؛ پیش‌نیاز تصمیم‌گیری

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر نیز بر تسریع در تکمیل مطالعات جامع پسماند در مناطق شهری و روستایی تأکید کرد و گفت: این مطالعات باید مبنای تصمیم‌گیری درباره نحوه مدیریت پسماند، جانمایی سایت‌ها و توسعه زیرساخت‌ها قرار گیرد.

عبدالرحمن مرادزاده اظهار کرد: طرح جامع مطالعاتی پسماند شهرستان دیر در مراحل پایانی قرار دارد و در جلسات آتی برای بررسی نهایی در کارگروه مربوط ارائه می‌شود.

وی افزود: تکمیل مطالعات جامع در سایر شهرستان‌ها نیز باید با جدیت دنبال شود؛ چرا که بدون مطالعات دقیق، تصمیم‌گیری درباره جانمایی سایت‌ها و توسعه زیرساخت‌های مدیریت پسماند با دشواری مواجه خواهد بود.

مرادزاده به ضرورت تسریع در تکمیل مطالعات شهرستان‌های بوشهر و دیلم نیز اشاره کرد و گفت: شهرداری دیلم باید جانمایی سایت جدید پسماند این شهر را با جدیت و در اولویت دنبال کند.

وی تأکید کرد: جانمایی سایت‌های پسماند باید بر اساس مطالعات کارشناسی و با رعایت الزامات زیست‌محیطی انجام شود و در ایجاد یا توسعه این مراکز باید مؤلفه‌هایی مانند منابع آب، فاصله از سکونتگاه‌ها و شرایط منطقه مورد توجه قرار گیرد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست بوشهر همچنین کاهش مصرف پلاستیک، تفکیک از مبدأ و افزایش بازیافت را از دیگر ضرورت‌های مدیریت پسماند دانست و گفت: کاهش مصرف پلاستیک علاوه بر حفاظت از محیط زیست، می‌تواند به کاهش مصرف مواد اولیه و حفظ منابع نفتی کمک کند.

اعتبار برای تکمیل خط پردازش سایت بوشهر

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار بوشهر نیز از تأمین اعتبار برای تکمیل خط پردازش سایت دفن پسماند شهر بوشهر خبر داد و مدیریت پسماند را یکی از تکالیف قانونی دستگاه‌های مسئول دانست.

شاپور رجایی اظهار کرد: استانداری بوشهر موضوع ساماندهی پسماند را با حساسیت دنبال می‌کند و در همین راستا اعتبار مورد نیاز برای تکمیل خط پردازش سایت دفن پسماند شهر بوشهر تأمین شده است.

وی افزود: توسعه زیرساخت‌های پردازش می‌تواند حجم پسماند دفنی را کاهش دهد و زمینه استفاده بهتر از ظرفیت‌های بازیافت را فراهم کند.

رجایی با تأکید بر اینکه مدیریت پسماند نیازمند همکاری میان دستگاه‌های مختلف است، گفت: شهرداری‌ها باید وظایف قانونی خود را در زمینه جمع‌آوری، انتقال، پردازش و دفع پسماند به‌طور جدی دنبال کنند و دستگاه‌های مرتبط نیز در چارچوب وظایف خود از این روند حمایت کنند.

وی ادامه داد: هدف باید ایجاد یک نظام پایدار مدیریت پسماند باشد؛ نظامی که در آن علاوه بر دفن اصولی، کاهش تولید، تفکیک از مبدأ، پردازش و بازیافت نیز مورد توجه قرار گیرد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار بوشهر تأمین منابع مالی، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و نظارت بر اجرای پروژه‌ها را از الزامات حل پایدار مسئله پسماند عنوان کرد.

پسماند؛ آزمون مدیریت شهری و محیط زیستی بوشهر

آنچه از مجموع دیدگاه مسئولان و فعالان محیط زیست استان برمی‌آید، این است که ساماندهی پسماند بوشهر با یک پروژه عمرانی یا توسعه یک سایت دفن به پایان نمی‌رسد. اصلاح سایت‌های موجود، تعیین تکلیف مراکز نامناسب، تکمیل مطالعات جامع، جانمایی اصولی سایت‌های جدید و توسعه خطوط پردازش باید در کنار کاهش تولید و تفکیک از مبدأ دنبال شود.

در این میان، نقش شهرداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی در کنار مشارکت مردم و بخش خصوصی تعیین‌کننده است. اگر زنجیره مدیریت پسماند از مبدأ تا پردازش، بازیافت و دفع اصولی شکل بگیرد، بخشی از آنچه امروز به‌عنوان زباله دفن می‌شود می‌تواند دوباره وارد چرخه اقتصادی شود؛ در غیر این صورت، ادامه اتکا به دفن سنتی، هزینه‌های محیط زیستی و اقتصادی بیشتری به استان تحمیل خواهد کرد.